Türkiyədən mal gətirmək alışdır. Anbardan satmaq isə çıxışdır. Arada gömrük, daşınma, anbara qəbul və qiymət var. Bu zəncir bir WhatsApp qrupunda “mal yoldadır” statusu ilə idarə olunanda maya dəyəri ayın sonunda təxminə çevrilir.
1. Yoldakı mal anbar qalığı deyil
Təchizatçıya ödəniş olub, TIR yoldadır — bu, hələ sizin rəfiniz deyil. Satışçıya “gəlir, sat” demək rezervdir, qalıq deyil. Yoldakı partiyanı ayrıca statusda tutun: sifariş verilib, yoldadır, anbarda qəbul olunub.
2. Maya dəyərinə nə daxildir?
Yalnız faktura məbləği deyil. Daşınma, sığorta, gömrük rüsumu və birbaşa idxal xərci partiyaya paylanır. 100 ədədə 200 ₼ daşınma düşürsə, hər ədədin mayası 2 ₼ artır. Bunu satış qiymətinə qoymayan hesab “qazandıq” deyir, kassa isə yox.
| Sətir | Məbləğ (nümunə) | Ədədə düşən |
|---|---|---|
| Faktura, 100 ədəd | 1 000 ₼ | 10 ₼ |
| Daşınma | 200 ₼ | 2 ₼ |
| Birbaşa idxal xərci | 100 ₼ | 1 ₼ |
| Maya | 1 300 ₼ | 13 ₼ |
Rəqəmlər nümunədir. Sizin faktura, daşıma və rüsumunuz fərqli olacaq.
3. Qəbul zamanı kəsir
Fakturada 100, anbarda 97 çıxıbsa, 3 ədəd dərhal aktlanır. 97-ni 100 kimi yazıb “sonra baxarıq” demək stoku və vergimi eyni anda pozur.
4. Valyuta və qiymət
Alış TRY və ya USD-dirsə, qəbul gününün məzənnəsi və sizin uçot qaydanız yazılmalıdır. Hər satışda məzənnəni təzədən “təxmin etmək” marjanı yalançı edir.
5. FEE və idxal zənciri
FEE.az CodexPi MMC layihəsidir: partiya, anbar qəbulu və satış eyni şirkətdə qalır. Türkiyədən gələn malın mayasını və qalığını birlikdə də oturda bilərik.
