Vergi dövlətə qanunla müəyyən edilmiş ödənişdir. Mühasibatda isə sual başqa cürdür: bu dövrün bazası nədir, hansı dərəcə tətbiq olunur, hansı sənəddən gəlir. “Neçə verməliyəm?” sualının cavabı uçot olmadan təxminə çevrilir.
Bu mətn hüquqi məsləhət deyil. Yalnız iş sırasını izah edir. Öhdəlik rəsmi qayda, uçotunuz və məsul şəxsdən asılıdır.
1. Üç anlayış: baza, dərəcə, məbləğ
| Anlayış | Nədir | Haradan gəlir |
|---|---|---|
| Baza | Verginin üzərinə düşdüyü məbləğ | Satış, gəlir, əməkhaqqı sənədi |
| Dərəcə | Faiz və ya sabit qayda | Tətbiq olunan vergi növü |
| Məbləğ | Ödəniləcək nəticə | Baza × qayda, düzəlişlə |
Baza səhvdirsə, dərəcəni “düz” yazmaq nəticəni xilas etmir. Ona görə hesablama əvvəl sənəddən, sonra kalkulyatordan gedir.
2. Sadə AZN nümunəsi
Tutaq ki, dövrün sənədləşmiş satışı 10 000 ₼-dir, qaytarma 400 ₼, vergiyə cəlb olunmayan əməliyyat 600 ₼. Baza 9 000 ₼ ola bilər. Dərəcə 2% götürülsə, məbləğ 180 ₼ görünür. Rəqəmlər nümunədir — sizin növünüz və güzəştiniz fərqli ola bilər.
- Dövrü bağlayın: həmin günə qədər sənəd içəridədir.
- Cəlb olunan və olunmayan əməliyyatı ayırın.
- Qaytarma və düzəlişi eyni dövrə salın.
- Dərəcəni qaydada tətbiq edin.
- Nəticəni hesabat formasında yoxlayın.
3. Nə üçün “təxmini vergi” təhlükəlidir
Kassadakı nağd və ya bank çıxarışındakı mədaxil baza deyil. Orada avans, qaytarma, şəxsi köçürmə və sənədsiz satış qarışa bilər. Təxmin ayın 20-də rahat görünür, təqdim günü isə sənəd çatışmır.
4. Anbarın hesablamaya təsiri
Mal çıxıb, qaimə yoxdursa, baza kiçik görünə bilər. Qaimə var, anbar çıxışı yoxdursa, stok şişir. Hesablama bu iki izi eyni dövrdə tutuşdurmağı tələb edir.
5. FEE burada nə edir
FEE.az vergi məbləğini “tapmır”. Dövrün əməliyyatını şirkət sərhədində tutur ki, baza sənəddən yığılsın. CodexPi MMC layihəsidir. Hesablamanı oturtmaq üçün kömək lazımdırsa, 070 874 1995 və 077 596 29 39, WhatsApp da açıqdır.
